คำว่า "หลุดจากการภาวนา" ในบริบทนี้ หมายถึง การที่จิตละทิ้งความใส่ใจหรือหลุดโฟกัสออกไปจากสิ่งที่ใช้ฝึกจิต โดยมีการกระทำและอาการที่เกิดขึ้น ดังนี้
- การปล่อยให้จิตลอยไปตามอารมณ์: จิตไม่ได้จดจ่ออยู่กับฐานที่ตั้งเดิม (เช่น ลมหายใจเข้า-ออก บทสวดมนต์ หรือการรู้เท่าทันกายและใจ)
- การส่งจิตออกนอก: จิตเริ่มแวะไปคิดเรื่องอื่น ละเลยการจดจ่ออยู่กับสิ่งปัจจุบัน แล้วเปิดโอกาสให้อารมณ์ปรุงแต่งอย่างความขี้เกียจ ความเบื่อ ความหดหู่ หรือความฟ้าวฟ่านเข้ามาแทนที่
- การขาดความรู้ตัว (ขาดสติ): เผลอตัวปล่อยให้ความคิดหรืออารมณ์ทางโลกเข้ามาครอบงำจิตใจ โดยไม่ได้ตั้งรับหรือรู้เท่าทันความเบื่อตั้งแต่แรก
สรุปเปรียบเทียบให้เห็นภาพชัดเจน:
- ขณะอยู่ในภาวนา: จิตมีหน้าที่จดจ่ออยู่กับเครื่องรู้ (เช่น รู้ลมหายใจ หรือรู้การเคลื่อนไหว)
- ขณะหลุดจากการภาวนา: จิตทิ้งหน้าที่เดิม แล้วไหลไปจับกับอารมณ์เบื่อ หรือไปปรุงแต่งความไม่พอใจในความนิ่ง ความว่าง ทำให้รู้สึกอึดอัด อ่อนล้า และไม่อยากทำต่อ
ดังนั้น ข้อแนะนำที่ให้ "เลิกสนใจความเบื่อ แล้วกลับมาประคองอารมณ์ภาวนา" จึงหมายถึง การดึงจิตกลับมารู้อยู่กับฐานการฝึกเดิม (เช่น กลับมารู้ลมหายใจ) โดยไม่ต้องไปวิเคราะห์ หรือพยายามต่อสู้กับอารมณ์เบื่อนั้นโดยตรง เพราะยิ่งไปยุ่งกับความเบื่อ จิตก็ยิ่งออกห่างจากการภาวนามากขึ้นครับ
ความคิดเห็น
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น